Van plan tot Ritplan

Hoe het begon

In 1982 onderzocht Jops Robroeks het gebruik van ritplanning in de praktijk, in het kader van zijn afstudeeronderwerp aan de TU Delft. Hij bezocht zowel beroepsvervoerders als eigen vervoerders. Destijds stond planningssoftware nog in de kinderschoenen. Enorme computers met wat we nu minuscule rekencapaciteit zouden vinden, konden een simpele transportplanning genereren, die uitgedraaid werd op grote vellen papier. Deze werden door de planners bestudeerd, die met potlood wijzigingen aanbrachten voordat de ritten gereden konden worden.

Alleen grote bedrijven als Heineken konden zich zo’n mainframe-computer met planners veroorloven. De kleinere bedrijven sorteerden bonnetjes, verwerkten die tot een transportplanning en stuurden daarmee hun chauffeurs op pad.

Onderweg naar Ritplan 1.0

Rond deze tijd kwamen ook de eerste personal computers op de markt. Geïnspireerd door de mogelijkheden van de nieuwe PC ontdekte Jops dat het mogelijk was om nog tijdens het afstuderen een programma te ontwikkelen voor interactieve planning op de computer. Zo zouden planners op de PC zelf hun aanpassingen kunnen doen en hoefde dit niet meer met onhandig grote vellen papier te gebeuren. Daarnaast kon hij zo een indicatie van aankomsttijden van vrachtwagens bij klanten inprogrammeren.

Het eerste wegennetwerk in Ritplan bestond uit slechts 251 knooppunten in Nederland. Met de hand gemaakt met behulp van een wegenkaart en een afstandentabel. Het was een grof overzicht, maar het bewees de revolutionaire aard van het product. De overgang van handmatig bonnen sorteren naar interactief aan de slag gaan met routeplanning op een PC was een innovatieve primeur. Ahrend en Houthandel Utrecht (beter bekend als HUBO) begonnen met testen door de routes van hun vrachtwagens met de pc te plannen, waarmee Ritplan 1.0 een feit was.

 Ritplan1

In de vroege jaren '80 van de vorige eeuw kostte een pc met een 10Mb harddrive nog 10.000 gulden, een zeer prijzige investering, nog los van de software. Bovendien wilden de bedrijven vanzelfsprekend hun planning optimaliseren. Een eerste versie voor ritoptimalisatie werd ingebouwd in Ritplan, gebaseerd op de toenmalige wetenschappelijke literatuur. Er werd gezocht naar goede wegennetwerken, want dit handmatig en precies uitwerken zou een zeer tijdrovend proces worden.

In 1994 bracht AND een veel gedetailleerdere set wegennetwerken op de markt en werden zij de eerste toeleverancier van wegennetwerken voor Ritplan. De promotie van wiskundig modellenbouwer Hein Fleuren inspireerde Jops om ook die component van routeplanning voor bedrijven verder te professionaliseren. Toen dr. Fleuren bij CQM ging werken, creëerden ze een partnerschap voor optimalisatiemodellen en werd de nieuwe versie van Ritplan geboren. Zodoende is de rittenplanningsoftware uitgegroeid tot een volwaardig professioneel planningspakket.

Hoe ging het verder?

Ruim tien jaar later kwam er een einde aan DOS en schakelden bedrijven over op Windows. Dit was een goed moment om Ritplan volledig te vernieuwen. De interactie werd verbeterd, het kaartmateriaal verfijnd en uitgebreid door een partnership met Teleatlas (nu onderdeel van TomTom), de algoritmes werden verbeterd zodat de optimalisatie van de ritten nog beter liep, et cetera.

De bedrijven die tegenwoordig gebruik maken van Ritplan besparen gemiddeld ruim 12% op hun transportkosten. Ook het aantal kilometers dat hun chauffeurs afleggen, ligt consistent lager, wat de ritten ook een stuk duurzamer maakt.

Toen de Persoonlijke Digitale Assistenten (PDA) op de markt kwamen, handzame apparaten die de chauffeurs mee konden nemen tijdens hun ritten, is het idee ontstaan om mobiele oplossingen aan te bieden. Real time terugkoppeling van de praktijk in Ritplan, zodat het programma en ook de planners rekening kunnen houden met nog preciezere informatie levert steeds betere planningen op. Met de bliksemsnelle ontwikkelingen in de technologie is dit ondertussen uitgegroeid tot het gebruik van boordcomputers en mobiele telefoons.

Wat biedt de toekomst?

De steeds mobieler wordende samenleving zorgt ervoor dat er ook steeds meer behoefte is aan online toegang tot de mogelijkheden die Ritplan biedt. Ritplan zal ook een transformatie doormaken. De ritplanningsoftware wordt opnieuw opgezet met de modernste technieken, gereed voor de toekomst. Wat dit precies omvat, houden we nog eventjes voor onszelf, maar we richten ons op een nog dynamischer en meer flexibel systeem, gericht op de routeplanning van bedrijven met eigen vervoer. Beroepsvervoerders kunnen hier vanzelfsprekend ook hun winst (of eigenlijk kostenbesparing) uit halen.